Tác phẩm phát thanh:
Phần lời của tác phẩm:
Có những con đường bắt đầu từ một bản vẽ. Có những con đường bắt đầu từ một chủ trương. Nhưng để một con đường thực sự được mở ra, đôi khi phải mở trước một con đường khác – con đường đi đến sự tin tưởng và đồng thuận trong lòng người.
Ở thôn Thia, xã Tân Trào, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Đỗ Thị Hậu đã nhiều năm đi trên con đường ấy bằng những việc làm cụ thể. Với bà, dân vận không phải là những lời kêu gọi chung chung, càng không chỉ dừng lại ở những cuộc họp. Đó là những lần đến từng nhà, lắng nghe những băn khoăn của người dân và, khi cần thiết, người cán bộ phải là người bước vào việc khó trước.
Chân dung bà Đỗ Thị Hậu, Bí thư chi bộ, Trưởng thôn Thia, xã Tân Trào, tỉnh Tuyên Quang.
Những năm qua, từ sự tuyên truyền, vận động và đồng thuận của Nhân dân, thôn Thia đã huy động trên 250 triệu đồng, cùng 370 ngày công để dọn dẹp hành lang, san gạt mặt bằng và xây dựng các công trình giao thông. Hơn 4.000m đường nội thôn, 1.800m đường nội đồng và 800m cấu kiện bê tông đúc sẵn đã được thực hiện. Đằng sau những con số ấy không chỉ là những mét đường được mở ra, mà là sự chung sức của từng gia đình, từng người dân vì một diện mạo mới của quê hương.
Nhưng niềm tin của người dân được thử thách rõ nhất khi triển khai công tác giải phóng mặt bằng thực hiện tuyến đường Cách mạng Tân Trào Trung Yên. Dự án liên quan đến nhiều hộ dân; có những phần đất không chỉ gắn với cây cối, tài sản hay sinh kế, mà còn là nơi yên nghỉ của những người thân đã khuất. Với mỗi gia đình, đó là những việc không dễ đưa ra quyết định.
Với Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Đỗ Thị Hậu, cuộc vận động ấy bắt đầu từ chính gia đình mình. Mẹ của bà, bà Mạc Thị Nhật, ở thôn Thia, có khoảng 300m² đất nằm trong diện tích cần giải phóng mặt bằng, trên đó có 6 phần mộ của người thân trong gia đình. Di dời phần mộ chưa bao giờ là một việc dễ dàng. Đó không chỉ là chuyện đất đai, mà còn liên quan đến tình cảm, truyền thống và đời sống tâm linh – những điều luôn được mỗi gia đình gìn giữ bằng sự trân trọng đặc biệt.
Hiểu rõ những băn khoăn ấy, bà Hậu không đứng ngoài để vận động người khác. Bà trực tiếp trao đổi, giải thích, vận động những người thân trong gia đình; cùng mẹ tiên phong thực hiện chủ trương di dời 6 phần mộ, bàn giao mặt bằng phục vụ thi công tuyến đường. Bà Mạc Thị Nhật, thôn Thia chia sẻ: “Tôi cũng hiểu được chủ trương của Nhà nước khi mở tuyến đường Tân Trào Trung Yên. Tuyến đường đi qua phần mộ của gia đình – tôi đã di chuyển đầu tiên cả 6 ngôi mộ. Tôi mong muốn tuyến đường sớm hoàn thành, dân đi lại thuận tiện, đường cũng khang trang”.
Sự tiên phong ấy có sức thuyết phục hơn nhiều lời vận động. Bởi người Bí thư Chi bộ không chỉ nói với Nhân dân về việc chia sẻ lợi ích riêng vì lợi ích chung, mà chính gia đình mình đã lựa chọn làm điều đó trước.
Từ việc khó trong chính gia đình người đi vận động, niềm tin dần được lan tỏa ra cộng đồng. Những cuộc vận động vì thế không chỉ bắt đầu từ những cuộc họp hay những lời tuyên truyền, mà bắt đầu từ một việc làm cụ thể, từ sự gương mẫu mà người dân có thể nhìn thấy.
Cũng trong quá trình thực hiện dự án, gia đình bà Hậu đã chủ động tạo điều kiện để đơn vị thi công san ủi khoảng 3.000m² đất đồi trồng keo khi chưa nhận tiền bồi thường. Bà còn trực tiếp tham gia vận động các hộ dân có phần mộ nằm trong phạm vi thu hồi thực hiện chủ trương di dời, góp phần tháo gỡ những khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng. Bà Hậu cho biết: “Bản than tôi đã vận động gia đình tiên phong tháo dỡ các vật kiến trúc, cây trồng đầu tiên. Thứ 2 là vận động gia đình, người than có 6 ngôi mộ trong diện phải di dời, chủ động làm trước rồi mới tuyên truyền đến các hộ gia đình khác. Với phương châm đi từng ngõ, gõ từng nhà, làm sao cho người dân hiểu được chủ trương của Nhà nước để thực hiện làm đường cho đúng kế hoạch”.
Có lẽ, đó là một trong những điều giản dị nhưng có sức thuyết phục nhất của công tác dân vận ở cơ sở: muốn dân tin, trước hết cán bộ phải làm gương; muốn tạo được sự đồng thuận, đôi khi phải bắt đầu từ chính những người thân của mình.
Từ sự tiên phong ấy, những băn khoăn dần được tháo gỡ, sự đồng thuận từng bước lan rộng. Nhân dân thôn Thia tiếp tục đồng thuận hiến đất mở rộng tuyến đường vào khu dân cư Nà Viện dài 1,2km, xây dựng 3 tuyến đường điện chiếu sáng với tổng chiều dài trên 3.000m, sửa chữa, nâng cấp các công trình phục vụ sản xuất. Những con đường được mở rộng, những tuyến điện được thắp sáng đang từng ngày làm thay đổi diện mạo của một vùng quê.
Nhưng xây dựng một vùng quê không chỉ là dựng lên những công trình mới. Có những giá trị không thể đo bằng chiều dài của con đường hay số tiền người dân đóng góp. Đó là những giá trị đã theo cộng đồng qua nhiều thế hệ, là tiếng đàn tính và những làn điệu Then vẫn ngân lên trong đời sống hôm nay.
Cùng với vận động Nhân dân xây dựng nông thôn, thực hiện nếp sống văn minh, bảo vệ môi trường và giữ gìn an ninh trật tự, Chi bộ và Nhân dân thôn Thia quan tâm duy trì câu lạc bộ hát Then, đàn tính. Với đồng bào Tày, Then không chỉ là một loại hình diễn xướng, mà trong lời hát, tiếng đàn còn lưu giữ ký ức, phong tục và đời sống tinh thần của cộng đồng. Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Nếu những con đường mới mở ra không gian cho sự phát triển, thì tiếng Then, đàn tính giữ cho bước chân đi về phía trước không rời xa cội nguồn. Giữ một câu lạc bộ, giữ một làn điệu tưởng chừng là việc nhỏ, nhưng đó cũng là một cách gìn giữ phần hồn của quê hương, để trong nhịp đổi thay hôm nay, những giá trị cha ông để lại vẫn có chỗ đứng trong đời sống của thế hệ sau. Bà Đỗ Thị Hậu chia sẻ: “Tiếp nối từ những truyền thống tốt đẹp cha ông để lại, bản than tôi là người đứng đầu, luôn cố gắng tuyên truyền vận động các thành viên trong câu lạc bộ và Nhân dân trong thôn giữ gìn bản sắc dân tộc, các truyền thống tốt đẹp không bị mai một. Để sau này, sau này nữa các con cháu mình vẫn biết đến bản sắc dân tộc và tiếp tục gìn giữ lâu hơn”.
Từ thôn Thia, câu chuyện ấy góp một lát cắt vào diện mạo công tác dân vận ở Tân Trào hôm nay. Sáu tháng đầu năm 2026, toàn xã đăng ký thực hiện 32 mô hình tập thể và 3 mô hình cá nhân “Dân vận khéo”, trong đó có 20 mô hình thuộc lĩnh vực văn hóa – xã hội. Tỷ lệ gia đình đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa” đạt 95%; các hoạt động xây dựng đời sống văn hóa, thực hiện nếp sống văn minh và gìn giữ những giá trị truyền thống tiếp tục được quan tâm.
Nhìn từ những con số ấy, có thể thấy công tác dân vận ở Tân Trào không bắt đầu từ những điều quá xa vời. Đó có thể là một phần đất người dân tự nguyện chia sẻ cho công trình chung; một gia đình chấp nhận di dời phần mộ người thân; một ngày công đóng góp làm đường; hay sự chung tay gìn giữ một câu hát, một nét văn hóa truyền thống. Mỗi việc khác nhau, nhưng đều gặp nhau ở một điểm: khi người dân hiểu, tin và thấy mình là một phần của việc chung, sự đồng thuận sẽ trở thành nguồn lực.
Tân Trào là miền quê cách mạng, nơi mỗi địa danh, mỗi di tích đều lưu giữ những dấu ấn đặc biệt của lịch sử. Nhưng cuộc sống hôm nay vẫn đang tiếp tục được viết bằng những công việc bình dị: những con đường được mở, những mái nhà được dựng xây, những giá trị văn hóa được gìn giữ và bằng chính sự đồng lòng của người dân trên quê hương mình.
Với bà Đỗ Thị Hậu, những con số về tiền đóng góp, ngày công hay những công trình được hoàn thành là những kết quả có thể nhìn thấy. Điều khó đo đếm hơn chính là niềm tin. Đó là khi người dân sẵn sàng chia sẻ phần lợi ích riêng vì việc chung; khi một gia đình đi đầu để những gia đình khác thêm tin tưởng; khi người cán bộ không chỉ vận động bằng lời nói mà bằng chính hành động của mình.
Nhiều năm gắn bó với công việc ở thôn, bà Hậu hiểu rằng không phải cuộc vận động nào cũng thành công ngay từ lần đầu. Có những việc phải đến từng nhà. Có những điều phải kiên trì giải thích. Và có những việc, người cán bộ không thể chỉ đứng ngoài để nói, mà phải là người làm trước.
Câu chuyện ở thôn Thia vì thế không cần những lời ca ngợi quá lớn. Sự thay đổi hiện diện trong những con đường mới, trong ánh điện buổi tối và trong cả tiếng Then, tiếng đàn tính vẫn được gìn giữ giữa nhịp sống hôm nay.
Một con đường có thể bắt đầu từ một chủ trương. Nhưng để con đường ấy thực sự thành hình, cần những bàn tay cùng chung sức. Và trước khi những bàn tay ấy cùng góp lại, cần có những người cán bộ đủ gần dân để hiểu những băn khoăn, đủ kiên trì để tạo dựng niềm tin và đủ gương mẫu để đi trước trong những việc khó.
Ở thôn Thia, những con đường đã được mở ra như thế.
Trước hết, từ lòng dân.
Nguyễn Dương Hương Giang
Ủy ban nhân dân xã Tân Trào
